Đầu tháng 8/2026, đợt phát hành cổ phiếu lần đầu (IPO) của Unitree Robotics — hãng robot hình người Trung Quốc — đã tạo nên một hiện tượng: phần dành cho nhà đầu tư cá nhân bị đăng ký mua vượt hơn 8.000 lần số cổ phiếu chào bán. Để dễ hình dung, tỷ lệ trúng của nhà đầu tư nhỏ lẻ chỉ khoảng 0,018% — thấp hơn hầu hết các IPO ở Trung Quốc năm nay.
Con số này nói lên nhiều điều về mức độ hưng phấn của thị trường với robot và "AI nhập thể" (physical AI). Nhưng như mọi cơn sốt, nó cũng đặt ra câu hỏi: đây là niềm tin có cơ sở, hay là bong bóng?
Chuyện gì đã xảy ra
Unitree Robotics (còn gọi là Yushu Technology), trụ sở tại Hàng Châu, do Wang Xingxing sáng lập năm 2016, là hãng bán robot hình người nhiều nhất thế giới — nổi tiếng với các robot biết nhảy, biểu diễn võ thuật, và đã giao hơn 5.000 robot hình người trong năm 2025.
Vài mốc chính của thương vụ:
- Niêm yết trên sàn STAR Market (Thượng Hải), giá chào bán 150,8 nhân dân tệ (~22 USD)/cổ phiếu.
- Bán ~40,45 triệu cổ phiếu (10% vốn), huy động ~6,1 tỷ tệ (~900 triệu USD).
- Định giá công ty ~61 tỷ tệ (~9 tỷ USD) — tương đương khoảng 219 lần lợi nhuận dự phóng 2025.
- Đây là công ty robot hình người "thuần" đầu tiên niêm yết tại Trung Quốc đại lục. Trong số nhà đầu tư chiến lược có DeepSeek (hãng AI Trung Quốc). Nhờ IPO, nhà sáng lập 36 tuổi trở thành tỷ phú.
Vì sao thị trường "phát sốt"
Cơn hưng phấn không tự nhiên mà có. Trung Quốc hiện nắm khoảng 85% thị trường robot hình người toàn cầu, và robot đang được xem là làn sóng lớn tiếp theo của AI — "AI bước ra thế giới vật lý". Để so sánh: mức đăng ký hơn 8.000 lần của Unitree áp đảo con số ~4 lần của một đợt chào bán của SpaceX — cho thấy khẩu vị với robot đã lên rất cao. Sự hào hứng còn lan sang cổ phiếu các công ty robot khác trên sàn Mỹ.
Một điểm thú vị: trong khi hãng robot Mỹ Figure giữ cho cổ phiếu không giao dịch công khai (định giá tư nhân 39 tỷ USD), Unitree chọn hướng ngược lại — lên sàn để thị trường định giá công khai mỗi ngày. Vì vậy, IPO này tạo ra "mốc tham chiếu" đầu tiên cho cả ngành.
Nhìn tỉnh táo: hào hứng hay bong bóng?
Đây là phần cần cân nhắc. Unitree có nền tảng thật: doanh thu 2025 tăng hơn bốn lần (lên khoảng 1,7 tỷ tệ), biên lợi nhuận gộp tốt, và có lãi — điều hiếm trong ngành. Nhưng vẫn có những tín hiệu đáng chú ý:
- Định giá rất cao (219 lần lợi nhuận) — để lại rất ít dư địa cho việc tăng trưởng chậm lại.
- Lợi nhuận quý gần nhất giảm mạnh: dù doanh thu quý I/2026 tăng 68,5%, lợi nhuận ròng lại giảm ~52,6% do chi mạnh cho R&D và marketing giữa cạnh tranh gay gắt (Trung Quốc có hơn 200 hãng robot hình người tính đến giữa 2026).
- Phần lớn robot hình người vẫn bán cho trường đại học và các chương trình do nhà nước hỗ trợ (nghiên cứu, giáo dục, trình diễn) — chưa phải ứng dụng thương mại rộng rãi.
- Ứng dụng đại trà vẫn bị giới hạn bởi độ tin cậy, sự khéo léo, độ bền, và thiếu dữ liệu huấn luyện thực tế.
Nói cách khác: nhu cầu mua cổ phiếu "nóng" hơn nhiều so với mức độ robot hình người thực sự đi vào đời sống.
Rủi ro địa chính trị
Một yếu tố riêng của bối cảnh Mỹ–Trung: cuối tháng 7, Uỷ ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đưa robot hình người và robot bốn chân do nước ngoài sản xuất vào "danh sách theo dõi" vì lý do an ninh quốc gia, và Mỹ hạn chế nhập khẩu một số robot Trung Quốc mới. Theo bản cáo bạch, doanh thu từ Mỹ chiếm khoảng 13,3% của Unitree năm ngoái — nên các rào cản thương mại là rủi ro thật với tăng trưởng ở nước ngoài. Trung Quốc sau đó cũng doạ có biện pháp đáp trả.
Ý nghĩa với chúng ta
Robot hình người không phải việc của một công ty thanh toán như VNPAY. Nhưng tin này đáng đọc như một bài học về thị trường và về AI:
- Hào hứng của thị trường và mức độ trưởng thành của công nghệ là hai chuyện khác nhau. Đăng ký mua vượt 8.000 lần không có nghĩa robot hình người đã sẵn sàng cho ứng dụng đại trà — đây là mẫu hình lặp đi lặp lại trong các làn sóng công nghệ mới, và là lời nhắc luôn phân biệt kỳ vọng với thực tế triển khai.
- "AI nhập thể" (physical AI) đang trở thành một chủ đề đầu tư lớn — hiểu điều này giúp ta nắm được AI đang đi về đâu, kể cả khi nó chưa chạm tới công việc hằng ngày của mình.
Unitree lên sàn sẽ là "phép thử" công khai đầu tiên cho cả ngành robot hình người: thị trường sẽ định giá kỳ vọng đó mỗi ngày, và dần cho thấy đâu là niềm tin có cơ sở, đâu chỉ là hưng phấn nhất thời.
(Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Các con số dẫn từ nguồn công khai tại thời điểm viết và có thể thay đổi.)
References
- Reuters (qua Yahoo Finance) — Unitree's Shanghai IPO more than 8,000 times oversubscribed by retail investors. Available at: https://finance.yahoo.com/markets/stocks/articles/unitrees-shanghai-ipo-more-8-112909363.html (Accessed: 16/08/2026).
- CNBC — Chinese humanoid robot maker Unitree prices IPO at $9 billion valuation. Available at: https://www.cnbc.com/2026/08/06/chinese-humanoid-robot-maker-unitree-prices-ipo-at-9-billion-valuation.html (Accessed: 16/08/2026).
- Quartz — Unitree Robotics IPO oversubscribed 8,000 times in Shanghai. Available at: https://qz.com/unitree-robotics-ipo-oversubscribed-shanghai-081126 (Accessed: 16/08/2026).
- Forbes — Unitree IPO Turns 36-Year-Old Founder Into China's First Humanoid Robot Billionaire. Available at: https://www.forbes.com/sites/ywang/2026/08/07/unitree-ipo-turns-36-year-old-founder-into-chinas-first-humanoid-robot-billionaire/ (Accessed: 16/08/2026).
- Rest of World — China robot maker Unitree files for Shanghai IPO (5 key metrics from the prospectus). Available at: https://restofworld.org/2026/unitree-china-humanoid-robot-shanghai-ipo/ (Accessed: 16/08/2026).
- Robotics & Automation News — Unitree IPO oversubscribed more than 5,000 times as investors pile into humanoid robotics. Available at: https://roboticsandautomationnews.com/2026/08/14/unitree-ipo-oversubscribed-more-than-5000-times-as-investors-pile-into-humanoid-robotics/104171/ (Accessed: 16/08/2026).