Cuối tháng 10/2026, hai mạng thẻ lớn nhất thế giới lần lượt công bố kết quả kinh doanh: Visa ngày 27/10 cho quý IV tài khóa 2026, Mastercard ngày 29/10 cho quý III/2026 [1][2]. Ngoài các con số tăng trưởng quen thuộc, cả hai dành nhiều thời gian cho agentic commerce, tức việc người dùng giao cho AI agent tự tìm, chọn và thanh toán hàng hóa, dịch vụ thay mình [2].
Thông điệp của hai bên khá giống nhau. CEO Visa Ryan McInerney nói với agentic commerce, niềm tin là rào cản lớn nhất để mở rộng và thị trường "vẫn còn rất sớm" [3]. CEO Mastercard Michael Miebach nói giao dịch do agent thực hiện đang tăng với tốc độ ấn tượng mỗi tuần, nhưng con số chưa đáng kể so với toàn hệ thống [2]. Bài viết tổng hợp những gì hai mạng thẻ công bố, các khối nền tảng họ đang xây, và những điểm đơn vị thanh toán nên theo dõi.
Hai mạng thẻ nói gì trong báo cáo quý
| Nội dung | Visa (quý IV tài khóa 2026, công bố 27/10) | Mastercard (quý III/2026, công bố 29/10) |
|---|---|---|
| Doanh thu thuần | 12,1 tỷ USD, tăng 13%; cả tài khóa 46 tỷ USD, tăng 15% [1][3] | 9,8 tỷ USD, tăng 14% (số điều chỉnh, tỷ giá cố định) [2][4] |
| Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (điều chỉnh) | 3,48 USD, tăng 17% [3] | 5,31 USD, tăng 21% [2] |
| Đánh giá về agentic commerce | "Vẫn còn rất sớm"; niềm tin là rào cản lớn nhất [3] | Tăng nhanh theo tuần nhưng "chưa đáng kể"; không công bố số liệu [2] |
| Đối tác và trường hợp nêu tên | Gần 50 đối tác AI đã chạy thực tế, dự kiến tăng gấp đôi trong vài tháng; Shop Pay của Shopify; Ramp, BILL ở mảng doanh nghiệp [1][3] | Shop Pay của Shopify dùng Agent Pay và token mạng; hợp tác chiến lược với OpenAI có bao gồm Agent Pay [2][4] |
| Token hóa | Hơn 50% thông tin thẻ đang lưu hành và hơn 60% giao dịch thương mại điện tử đã được token hóa [3] | Phát triển token cho agent trên nền tảng MDES [2] |
| Mảng liên quan | Thanh toán bù trừ bằng stablecoin vượt quy mô 25 tỷ USD/năm, gấp 10 lần năm trước [3] | Dịch vụ giá trị gia tăng tăng 19%; ra mắt nền tảng tài khoản fiat và stablecoin sau thương vụ BVNK [2][4] |
Cả hai mạng thẻ đều không công bố số lượng hay giá trị giao dịch do agent thực hiện. Mastercard kỳ vọng mức sử dụng tăng trong mùa mua sắm cuối năm và tiếp tục sau đó [2][4].
Bốn khối nền tảng cho một giao dịch do agent thực hiện
Miebach nêu bốn điều kiện để agentic commerce vận hành ở quy mô lớn: tin cậy về thanh toán, tin cậy về agent, tin cậy về hệ sinh thái, và độ phủ đủ rộng [2]. McInerney mô tả theo cách tương tự: tạo niềm tin cho người dùng bằng thông tin thẻ, token dành cho agent và mã định danh giao dịch; tạo niềm tin cho agent bằng giao thức xác minh; và bảo đảm luôn có một người dùng xác định đứng sau mỗi agent [3]. Có thể gom lại thành bốn khối:
1. Token hóa: agent không cầm số thẻ thật. Token thay số thẻ bằng một mã đại diện nhưng vẫn gắn với thẻ gốc, nên giữ được ưu đãi, hạn mức và các thiết lập kiểm soát của chủ thẻ [4]. Mastercard nói token hóa được tích hợp sẵn trong Agent Pay và áp dụng các quy tắc của mạng thẻ như với giao dịch thông thường [2].
2. Xác minh agent: biết agent là ai. Trusted Agent Protocol của Visa là chuẩn mật mã giúp người bán phân biệt agent hợp lệ với bot: agent ký số vào yêu cầu gửi tới máy chủ người bán, người bán kiểm tra chữ ký bằng khóa công khai của agent [5]. Theo KuCoin, Visa giới thiệu giao thức này từ tháng 10/2025 [6]. Phía Mastercard, Agent Pay bảo đảm agent đã được xác minh và được người mua ủy quyền [2].
3. Ghi nhận ý định: người dùng đã cho phép điều gì. Ngày 05/03/2026, Mastercard công bố Verifiable Intent, phát triển cùng Google. Cơ chế này tạo một bản ghi khó sửa đổi, liên kết danh tính chủ thẻ, chỉ dẫn cụ thể họ giao cho agent và giao dịch phát sinh. Bản ghi chỉ chia sẻ thông tin tối thiểu khi cần kiểm tra gian lận hoặc giải quyết tranh chấp. Đặc tả được công bố mã nguồn mở, dựa trên chuẩn của FIDO Alliance, EMVCo, IETF và W3C, tương thích với giao thức thanh toán cho agent AP2 của Google [7]. Visa, trong hợp tác với OpenAI công bố tháng 6/2026, cũng nêu việc người dùng đặt hạn mức chi tiêu, loại người bán được phép và thời điểm cần người duyệt [8].

4. Tín hiệu rủi ro: ngân hàng quyết định có duyệt hay không. Ngày 30/09/2026, Mastercard bổ sung cho Agent Pay hai dịch vụ [9]:
- Điểm xác suất giao dịch do AI khởi tạo: ước tính khả năng một giao dịch do agent thực hiện, giúp ngân hàng phát hành duyệt đúng các giao dịch hợp lệ; đang thử nghiệm tại Mỹ.
- Tín hiệu tin cậy dùng chung: giúp các bên trả lời ba câu hỏi: hành vi có khớp kỳ vọng không, agent, người bán, thẻ hay giao dịch có gì bất thường không, và nên duyệt hay cần kiểm tra thêm. Cloudflare và Skyfire (công nghệ "Know Your Agent", xác minh danh tính agent) tham gia.
Trong cuộc họp ngày 29/10, Miebach gọi đây là Agentic Trust Intelligence, giúp ngân hàng và người bán đánh giá giao dịch do bất kỳ agent nào khởi tạo [2].

Điểm khác biệt đáng chú ý: thẻ ảo dùng một lần hay token mạng
Một số giải pháp hiện cấp cho agent thẻ ảo dùng một lần (one-time virtual card number) để thanh toán thay người dùng. Miebach nói rõ Mastercard không ủng hộ cách này về lâu dài: đó chỉ là lựa chọn của bên xử lý thanh toán (processor), một "cây cầu" tạm thời trong khi chờ giao dịch được token hóa hoàn toàn [2][4]. Lập luận của Mastercard là agent nên dùng token của chính chiếc thẻ người dùng chọn, để giữ nguyên ưu đãi, thiết lập kiểm soát và các quy tắc bảo vệ gắn với thẻ đó [4].
Giám đốc tài chính Mastercard, bà Ling Hai, cho biết tính năng token cho agent là một hướng phát triển và định giá sản phẩm mới. Bà cũng cảnh báo AI sẽ tạo thêm lỗ hổng bảo mật, kéo theo nhu cầu về giải pháp an ninh [2]. Miebach nói AI đồng thời là công cụ trong tay kẻ lừa đảo [2].
Doanh nghiệp và giao dịch giữa máy với máy có thể đi trước
Visa cho rằng thanh toán giữa doanh nghiệp (B2B) là lĩnh vực ứng dụng agent sớm. Tính năng thanh toán hóa đơn bằng agent của Ramp đã ra mắt chính thức; agent thanh toán của BILL đang thí điểm Visa Intelligent Commerce để trả hóa đơn [3]. Mastercard nhắc tới một thị trường mới là giao dịch siêu nhỏ (micro-transaction) [2]. Tháng 6/2026, Mastercard ra mắt Agent Pay for Machines cho giao dịch do phần mềm tự thực hiện, với Coinbase và Stripe là những đơn vị dùng đầu tiên [10].

Visa cũng cho biết hơn 60% đội phát triển sản phẩm và kỹ thuật của hãng đã dùng bộ công cụ làm việc với agent. Theo McInerney, một tính năng cho nền tảng stablecoin được 12 người hoàn thành trong 7 tuần nhờ cách làm này [1][3].
Việt Nam: các ngân hàng đã bắt đầu thử nghiệm
Agentic commerce không chỉ diễn ra ở Mỹ. Hai thử nghiệm đáng chú ý tại Việt Nam trong năm 2026:
- 14/04/2026, Mastercard cùng VPBank và MB hoàn tất giao dịch qua AI agent có xác thực đầu tiên tại Việt Nam, trong môi trường thí điểm có kiểm soát. Giao dịch là đặt xe qua hoppa, nhà cung cấp dịch vụ di chuyển toàn cầu. Thông tin thẻ được token hóa, xác thực bằng Mastercard Payment Passkeys; mỗi agent nhận một Agentic Token riêng; sự đồng ý của người dùng được ghi nhận rõ ràng [11][12]. Mastercard cho biết sẽ mở rộng sang du lịch, giải trí và bán lẻ [11].
- 11/05/2026, Visa ra mắt chương trình Agentic Ready tại châu Á – Thái Bình Dương, xây dựng trên Visa Intelligent Commerce. Giai đoạn 1 tập trung vào việc ngân hàng phát hành thử giao dịch do agent khởi tạo trong môi trường gần với vận hành thật. Năm ngân hàng Việt Nam được nêu tên: ACB, MB, Sacombank, Techcombank và VPBank. Chương trình có mặt tại Việt Nam và 9 thị trường khác [13].
Điều này đặt cạnh một xu hướng ngược chiều đã được AI Hub đề cập: giữa tháng 10/2026, nhiều ngân hàng lớn ở Mỹ chặn agent bên thứ ba đăng nhập bằng mật khẩu của khách hàng. Hai xu hướng không mâu thuẫn. Ngân hàng chặn kênh agent "cầm mật khẩu", còn mạng thẻ đang xây kênh có token, xác minh và ghi nhận ủy quyền.
Nhìn cho tỉnh táo
Thông tin chính thức:
- Số liệu kinh doanh và phát biểu của lãnh đạo hai công ty trong cuộc họp công bố kết quả [1][2][3][4].
- Thông cáo của Mastercard về Verifiable Intent (05/03/2026), dịch vụ tín hiệu tin cậy (30/09/2026) và thử nghiệm tại Việt Nam [7][9][11].
- Tài liệu nhà phát triển của Visa về Trusted Agent Protocol [5]; thông tin chương trình Agentic Ready [13].
Nguồn bên ngoài:
- PYMNTS, Investing.com, Digital Commerce 360, CardRates thuật lại và tóm tắt [1][2][3][4][8][10].
- Báo chí Việt Nam đưa tin về các thử nghiệm trong nước [11][12][13].
Ba điểm không nên đọc lệch:
- "Tăng nhanh" không có nghĩa là đã lớn. Cả hai hãng đều không công bố quy mô giao dịch qua agent; Mastercard nói thẳng con số "chưa đáng kể" [2]. Đây là thị trường đang hình thành, chưa phải nguồn doanh thu chính.
- Thử nghiệm không phải ra mắt đại trà. Giao dịch tại Việt Nam diễn ra trong môi trường thí điểm có kiểm soát; Agentic Ready mới ở giai đoạn ngân hàng tự đánh giá mức sẵn sàng [11][13].
- Chuẩn chưa thống nhất. Visa có Trusted Agent Protocol và Intelligent Commerce; Mastercard có Agent Pay và Verifiable Intent; Google có AP2. Các bên nói về khả năng tương thích, nhưng doanh nghiệp vẫn phải theo dõi nhiều chuẩn song song [5][7][8]. Số liệu tài chính trong bài chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
Ý nghĩa với chúng ta
Các gợi ý dưới đây là góc nhìn chung, team cần đối chiếu với quy trình và chính sách thực tế của VNPAY và quy định của Ngân hàng Nhà nước; đây không phải tư vấn pháp lý.
- Theo dõi bốn khối nền tảng như một bộ tiêu chí. Token hóa, xác minh agent, ghi nhận ý định và tín hiệu rủi ro là những gì cả hai mạng thẻ cùng đặt cược [2][3]. Khi đánh giá bất kỳ tính năng "agent thanh toán thay người dùng" nào, có thể dùng bốn câu hỏi: agent dùng token hay thông tin thật; ai xác minh agent; ủy quyền được ghi lại thế nào; ai chịu trách nhiệm quyết định duyệt.
- Đối chiếu với yêu cầu xác thực hiện hành. Ví dụ, Quyết định 2345/QĐ-NHNN (hiệu lực từ 01/07/2024) yêu cầu xác thực sinh trắc học với một số giao dịch chuyển tiền trực tuyến trên 10 triệu đồng hoặc tổng trên 20 triệu đồng/ngày [14]. Giao dịch do agent khởi tạo sẽ phải trả lời câu hỏi bước xác thực của chủ tài khoản nằm ở đâu; cách thử nghiệm tại Việt Nam dùng passkey để xác nhận là một hướng tham khảo [11]. Pháp chế cần xác nhận khung quy định áp dụng.
- Ghi nhận ủy quyền phục vụ tranh chấp. Khi agent mua sai, câu hỏi đầu tiên là người dùng đã cho phép điều gì. Thiết kế sản phẩm nên lưu được phạm vi ủy quyền và đối chiếu được khi khiếu nại, như cách Verifiable Intent đặt vấn đề [7].
- B2B có thể là điểm bắt đầu hợp lý hơn. Thanh toán hóa đơn có chứng từ, chính sách duyệt và hạn mức rõ ràng, nên dễ kiểm soát hơn mua sắm cá nhân [3]. Dù vậy, cần giữ các chốt chặn với tình huống rủi ro như tài khoản nhận tiền bị thay đổi.
- Chuẩn bị cho rủi ro gian lận mới. Cả hai mạng thẻ đều nói AI vừa mở ra kênh thương mại mới vừa là công cụ của kẻ lừa đảo [2]. Hệ thống chống gian lận cần phân biệt được giao dịch do agent hợp lệ thực hiện với bot giả mạo agent.
- Theo dõi các chương trình thử nghiệm trong nước. Năm ngân hàng Việt Nam đã tham gia Agentic Ready và hai ngân hàng đã thử Agent Pay [11][13]. Diễn biến của các chương trình này là tín hiệu sớm về thời điểm agentic commerce đến tay người dùng Việt Nam.
References
- PYMNTS — Visa Credentials Reach 5.2 Billion as Network Expands Into Agentic Commerce (27/10/2026). Available at: https://www.pymnts.com/earnings/2026/visa-credentials-reach-5-2-billion-as-network-expands-into-agentic-commerce/ (Accessed: 30/10/2026).
- Investing.com — Earnings call transcript: Mastercard tops Q3 2026 estimates as stock nears high (29/10/2026). Available at: https://www.investing.com/news/transcripts/earnings-call-transcript-mastercard-tops-q3-2026-estimates-as-stock-nears-high-93CH-4984235 (Accessed: 30/10/2026).
- Investing.com — Earnings call transcript: Visa tops Q4 2026 estimates, shares slip after hours (27/10/2026). Available at: https://www.investing.com/news/transcripts/earnings-call-transcript-visa-tops-q4-2026-estimates-shares-slip-after-hours-93CH-4977161 (Accessed: 30/10/2026).
- PYMNTS — Mastercard Backs Tokenized Card Payments for Agentic Commerce (29/10/2026). Available at: https://www.pymnts.com/earnings/2026/mastercard-backs-tokenized-card-payments-agentic-commerce/ (Accessed: 30/10/2026).
- Visa Developer — Trusted Agent Protocol: Overview. Available at: https://developer.visa.com/capabilities/trusted-agent-protocol/overview (Accessed: 30/10/2026).
- KuCoin News — Visa Expands AI-Driven Shopping Infrastructure Globally (08/04/2026). Available at: https://www.kucoin.com/news/flash/visa-expands-ai-driven-shopping-infrastructure-globally (Accessed: 30/10/2026).
- Mastercard — Verifiable Intent (05/03/2026). Available at: https://www.mastercard.com/us/en/news-and-trends/stories/2026/verifiable-intent.html (Accessed: 30/10/2026).
- Digital Commerce 360 — Visa, OpenAI work together to support agent-led payments (12/06/2026). Available at: https://www.digitalcommerce360.com/2026/06/12/visa-openai-agent-led-payments/ (Accessed: 30/10/2026).
- Mastercard — Mastercard advances agentic commerce with new trust and intelligence services (30/09/2026). Available at: https://www.mastercard.com/us/en/news-and-trends/press/2026/september/new-trust-and-intelligence-services.html (Accessed: 30/10/2026).
- CardRates — This Week in Credit Cards: Visa Partners With OpenAI as Mastercard Debuts Agent Pay for Machines (12/06/2026). Available at: https://www.cardrates.com/news/visa-partners-with-openai-as-mastercard-debuts-agent-pay/ (Accessed: 30/10/2026).
- Vietstock — Mastercard, VPBank and MBBank launch first authenticated agentic transactions in VN (04/2026). Available at: https://en.vietstock.vn/2026/04/mastercard-vpbank-and-mbbank-launch-first-authenticated-agentic-transactions-in-vn-37-630478.htm (Accessed: 30/10/2026).
- Báo Đầu tư — Mastercard thúc đẩy thương mại ứng dụng AI với các giao dịch qua tác nhân AI có xác thực đầu tiên tại Việt Nam (16/04/2026). Available at: https://baodautu.vn/mastercard-thuc-day-thuong-mai-ung-dung-ai-voi-cac-giao-dich-qua-tac-nhan-ai-co-xac-thuc-dau-tien-tai-viet-nam-d571117.html (Accessed: 30/10/2026).
- VCCI News — Visa Launches 'Agentic Ready' Program in Asia Pacific with 5 Vietnam-Based Issuers to Advance Agentic Commerce (11/05/2026). Available at: https://vccinews.com/news/62582/visa-launches-‘agentic-ready’-program-in-asia-pacific-with-5-vietnam-based-issuers-to-advance-agentic-commerce.html (Accessed: 30/10/2026).
- LuatVietnam — Từ 01/7/2024, chuyển khoản trên 10 triệu đồng phải xác thực sinh trắc học (về Quyết định 2345/QĐ-NHNN ngày 18/12/2023). Available at: https://luatvietnam.vn/tin-van-ban-moi/tu-2024-chuyen-khoan-tren-10-trieu-dong-phai-xac-thuc-sinh-trac-hoc-186-96491-article.html (Accessed: 30/10/2026).
